pass1920

Wielokulturowość w systemie edukacji hiszpańskiej na przykładzie Andaluzji
- wizyta studyjna

andminnW dniach 25-30 września nauczyciele konsultanci KPCEN we Włocławku, Bydgoszczy, a także inni pedagodzy województwa kujawsko-pomorskiego uczestniczyli w wizycie studyjnej do Hiszpanii. Temat obejmował zagadnienia związane z kulturowym pluralizmem w systemie edukacji hiszpańskiej na przykładzie szkół w Sewilli i Maladze.

Andaluzja to jeden z 17 regionów Hiszpanii, zamieszkany przez prawie 8,5 mln ludzi z dużym odsetkiem migrantów. Miasta powstały pod wpływem różnych religii i kręgów kulturowych, z dominacją muzułmańską w średniowieczu. Fascynujące ślady historii i architektury przyciągają do Andaluzji miliony turystów, a imigranci cenią sobie szacunek dla ich tożsamości kulturowej czy językowej. Dzięki wykładom wprowadzającym na temat przeszłości Andaluzji, styku cywilizacji wschodu i zachodu uczestnikom wizyty łatwiej było przyswoić informacje dotyczące współżycia mieszkańców, priorytetów kształcenia i wychowania oraz metod nauczania.

Pierwszego dnia wizyty poznaliśmy pracę wolontariuszy Fundacji Malaga Acoge- organizacji pozarządowej, wspierającej od 1990 roku imigrantów w Maladze. Fundacja ściśle współpracuje ze szkołą, do której uczęszczają uczniowie około 30 różnych narodowości. W integracji i asymilacji ważne jest poszanowanie ich odrębności i wartości, pod warunkiem, że wszyscy szanują się nawzajem. Codziennym kontaktom sprzyja otwartość i wymiana myśli, komunikacja, uczucia i przenikanie kultur. Pracownicy Malaga Acoge angażują się w pozalekcyjne zajęcia dodatkowe dla dzieci i młodzieży wymagających pomocy w przygotowaniu się do lekcji czy adaptację społeczno- zawodową i środowiskową ich rodziców. „Mamy jeden świat, który należy do nas wszystkich”- powiedział Amparo Etonces, przedstawiciel Fundacji, dlatego nie można tolerować dyskryminacji i stereotypowego myślenia w ocenianiu innych, i zawsze reagować na niesprawiedliwość czy łamanie praw człowieka. Swoimi doświadczeniami i pozytywnymi wrażeniami z udzielanego wsparcia podzieliły się z nami uczennice przybyłe do Hiszpanii z Syrii, jak również mama jednej z uczennic z Maroka.

W szkole podstawowej i przedszkolu San Jose Obrero w Sewilli, położonej w dzielnicy imigrantów pracuje 28 pedagogów, a wśród nich specjaliści od muzyki, tańca czy malarstwa. Różnorodna tożsamość uczniów (35 narodowości) jest dumą szkoły i motywuje kadrę do kreatywności i stosowania różnych narzędzi edukacyjnych. W wielokulturowym środowisku szkolnym ważna jest elastyczność, współpraca oraz łączenie różnych obszarów. Dużą popularnością cieszy się edukacja artystyczna i realizacja wielu międzynarodowych projektów w tej dziedzinie, także z udziałem polskiej szkoły. W pracy z dziećmi nauczyciele bardzo często wykorzystują ich aktywności, stwarzają większą przestrzeń do rozmowy i zabaw, podczas których budują krótkie i spontaniczne wypowiedzi. Gry i praca w grupach służą relacjom i rozwijaniu kompetencji społecznych i osobistych, a eksponowanie talentów i zainteresowań dzieci sprzyja ich motywacji, chęci rozwoju, i wyboru ścieżki dalszego kształcenia. Szkoła współpracuje z jej najbliższym otoczeniem i mieszkańcami dzielnicy. Nauczyciele z pasją i poświęceniem podchodzą do różnych, często trudnych problemów, wspólnie realizują wiele zadań, widząc przede wszystkim dobro swoich uczniów i ich indywidualne potrzeby.

W Colegio Santa Joaquina De Vedruna uczy się ok. 2000 dzieci i młodzieży. 135- osobowa kadra pedagogiczna działa w 30 zespołach adekwatnych do określonych potrzeb- 3 przedszkoli (3-6 lat), edukacji podstawowej (6-12 lat z podziałem na cykle dwuletnie), edukacji średniej obowiązkowej w gimnazjum E.S.O. (12-16 lat), edukacji średniej maturalnej lub nauczania zawodowego (16-18 lat). Klas licealnych są 4, a zawodowych 8. W bieżącym roku szkolnym w szkole podstawowej priorytetem jest rozwijanie czytelnictwa, a w szkole średniej technologie cyfrowe.. W procesie dydaktyczno- wychowawczym duże znaczenie ma edukacja włączająca, bowiem 166 uczennic i uczniów boryka się z różnymi trudnościami.

Szkoła stawia na szczegółową diagnozę i określenie potrzeb specjalnych. Przy opracowaniu programu niezbędna jest współpraca z rodziną i stopniowanie rozwoju. Nikt nie może czuć się wykluczony, równie ważne jest włączenie ze strony klasy. Podczas wizyty w zespole szkół i przedszkoli Vedruna oraz w rozmowach z dyrekcją placówki dało się zaobserwować doskonałą organizację pracy, dyscyplinę w gospodarowaniu czasem i skupianie się na rzeczywistych potrzebach i zadaniach szkolnej wspólnoty.
W Hiszpanii funkcjonują również szkoły specjalistyczne, artystyczne, językowe i cieszące się cały czas dużą popularnością, szkoły prowadzone przez różne zakony. W szkołach katolickich, dzięki subwencjom, czesne utrzymuje się w rozsądnych granicach, oferta jest solidna i zgodna z ogólnymi programami nauczania. Baskijski publiczny system edukacji ustawodawstwo definiuje następująco: powinien być pluralistyczny, dwujęzyczny, demokratyczny, ma służyć społeczeństwu, dążyć do przeciwdziałania nierównościom i integrować różnorodność kulturową.

Uniwersytet w Sewilli chwali się 500- letnią historią i wysokim poziomem kształcenia. W imponujących, najstarszych obiektach uniwersyteckich mieściła się kiedyś Królewska Fabryka Cygar, w której pracowało nawet 4000 tysiące kobiet. Studenci z dumą opowiadają o sile andaluzyjskich kobiet, które szybko zaczęły walczyć o swoje prawa i godne życie. Szczególnie sympatycznym momentem wizyty były nasze wzmianki o Poli Negri, która zagrała w 1918 roku Carmen- sewilską pracownicę Fabryki Cygar. Niektórym młodym hiszpańskim nauczycielom nazwisko aktorki było dobrze znane! By podjąć naukę na uniwersytecie, należy zdać egzamin. Studia są płatne, a minimalny czas kształcenia nauczycieli to 4 i pół roku. Dodatkowo należy ukończyć kurs pedagogiczny.
Na zakończenie seminarium, wykład wygłosiła prof. Małgorzata Makiewicz z Uniwersytetu Szczecińskiego- „Logika i matematyka jako pomost pomiędzy kulturami”.

Temat i program wizyty wpisały się w jeden z podstawowych kierunków polityki oświatowej państwa na bieżący rok szkolny- Wychowanie do wartości przez kształtowanie postaw obywatelskich i patriotycznych, a także w jeden z ośmiu rekomendowanych przez Kuratorium Oświaty w Bydgoszczy obszarów w pracy placówek doskonalenia zawodowego nauczycieli- Kształtowanie postawy poszanowania godności drugiego człowieka jako podstawy budowania właściwych relacji i klimatu szkoły, m.in. z wykorzystaniem umiejętności komunikacji.
Porozumienie i dialog, znajomość innych kodów kulturowych czy światopoglądów, wymiana doświadczeń i czerpanie z różnorodności, wzmacniają umiejętności społeczne i obywatelskie oraz ułatwiają funkcjonowanie w wielokulturowych środowiskach. W świecie pełnym nowych wyzwań, kształtowanie odpowiedzialnych i zaangażowanych w działania postaw pozwoli efektywniej współdziałać z innymi w tak ważnych dzisiaj kwestiach, jak np. zmiany klimatyczne, przeciwdziałanie nietolerancji, nienawiści czy społecznemu wykluczeniu. Kompetencje międzykulturowe to także dzisiaj ważna umiejętność na globalnym rynku pracy, gdzie absolwenci szkół pracują online w międzynarodowych zespołach, bądź w bezpośrednim otoczeniu migrantów np. z Ukrainy. Aby się mogli w nich odnaleźć, przygotowujmy ich do takiej przyszłości już w przedszkolach.

Z wielobarwnej i słonecznej Hiszpanii przywieźliśmy dużo uśmiechu, który w hiszpańskich szkołach jest wszechobecny, a gościnnym andaluzyjskim nauczycielom zostawiliśmy zaproszenie do odwiedzenia naszego województwa z albumem promującym Kujawsko- Pomorskie i jego walory.

Opr. Dorota Łańcucka, KPCEN we Włocławku